Një anije tregtare romake, e mbytur rreth 2.100 vjet më parë, është zbuluar në brigjet perëndimore të Siçilisë, duke sjellë në sipërfaqe një dëshmi të rrallë të fuqisë së rrjeteve tregtare të Mesdheut antik.
Një nga zbulimet më të rëndësishme arkeologjike nënujore të viteve të fundit është bërë në brigjet e Mazara del Vallo, në Sicilinë perëndimore, ku zhytësit kanë identifikuar rrënojat e një anijeje romake që besohet se daton nga shekulli II ose I para Krishtit.
Anija ndodhet rreth tre milje detare nga bregu, në një thellësi prej 46 metrash, dhe sipas të dhënave paraprake është rreth 21 metra e gjatë dhe 6 metra e gjerë. Por ajo që e bën zbulimin veçanërisht të jashtëzakonshëm nuk është vetëm vetë anija: në fundin e detit janë gjetur qindra amfora, shumë prej të cilave të tipit Dressel 1A, të përdorura kryesisht për transportin e verës.
Në vendin e gjetjes janë identifikuar edhe amfora Lamboglia 2, që mendohet se kanë origjinë nga Afrika e Veriut, si dhe një amforë neo-punike. Prania e këtyre objekteve në të njëjtin ngarkim ofron një dëshmi të drejtpërdrejtë të karakterit ndërkombëtar të tregtisë mesdhetare në periudhën e lashtësisë.
Zbulimi mori jetë pas një informacioni të dhënë nga peshkatarë vendas. Zhytësi Giacomo De Mola, i cili mori pjesë në identifikimin e vendit, përshkroi momentin e parë kur pa atë që fillimisht i ishte dukur si një shkëmb i madh. Vetëm pasi u afrua, ai kuptoi se përpara tij ndodhej një ngarkesë e jashtëzakonshme amforash, e ruajtur në fund të detit për më shumë se dy mijëvjeçarë.
Ministri italian i Kulturës, Alessandro Giuli, e ka cilësuar zbulimin si “një nga zbulimet më të rëndësishme arkeologjike nënujore të viteve të fundit”, ndërsa njësia e Karabinierëve për mbrojtjen e trashëgimisë kulturore e ka shpallur vendin një sit të rëndësishëm arkeologjik nënujor.
Përtej vlerës së jashtëzakonshme historike, anija ofron një dritare të rrallë mbi ekonominë e Mesdheut antik. Amforat e ardhura nga hapësira të ndryshme të rajonit tregojnë se deti, shumë kohë përpara epokës moderne, ishte një hapësirë intensive shkëmbimesh tregtare, ku mallrat, njerëzit dhe kulturat lëviznin përgjatë rrugëve detare që lidhnin Italinë, Afrikën e Veriut dhe pjesë të tjera të botës mesdhetare.
Në një farë mënyre, anija nuk është thjesht një relike e mbytur. Ajo është një arkiv i ruajtur në fund të detit: qindra enë qeramike, një ngarkesë tregtare dhe gjurmët e një udhëtimi që u ndërpre më shumë se 2.000 vjet më parë.
Një “shkëmb” i padukshëm në errësirën e Mesdheut mund të rezultojë të jetë një kapitull i tërë i historisë.
